علف هرز گياهيست كه در جايي ناخواسته مي رويد. گياه چاودار در مزرعه گندم و همين طور گياه ذرت در مزرعه بادام زميني علف هرز به شمار مي رود. علفهاي هرز در بر گيرنده انواع گياه نا خواسته يعني درختان و گياهان پهن برگ و كشيده برگ و جگنها و گياهان آبزي و گياهان انگلي گلدار (سس و دارواش و علف جادوگر) است. علفهاي هرز جزو آفات نيز رده بندي مي شوند. ماده شيميايي كه براي مهار آفت به كار مي رود آفت كش است ولي ماده شيميايي كه براي مهار علف هرز به كار مي رود علف كش است.

اثرات سوء علف هرز

1. كاهش عملكرد زراعي و دامي  استفاده اندك استفاده از زمين
2. افزايش هزينه مهار حشرات و بيماريهاي گياهي
3. توليد فراورده هاي نا مطلوب
4. افرايش دشواري در مديريت آب
5. كاهش بازدهي انسان

مبارزه با علفهاي هرز

1. پيشگيري

يعني باز داشتن گونه هاي ويژه علف هرز از آلوده كردن يك منطقه كه اغلب كاراترين راه مهار علف هرز است و بهترين راه پيشگيري كه عبارتست از:

·         اطمينان از اينكه بذرهاي نو علف هرز به همراه بذرهاي گياه زراعي و علوفه و يا ماشينهاي آلوده وارد مزرعه نشود.

·         بارداشتن علفهاي هرز از توليد بذر در مزارع.

·         جلوگيري از پراكندگي علفهاي هرز چند ساله اي كه از راه رويشي زايندگي دارند.

2. مهار

فرايند محدود كردن آلودگي علفهاي هرز است. به گونه اي كه رقابت به پايين ترين ميزان مي رسد. ميزان مهار، يك موضوع اقتصادي است و تعادليست ميان هزينه هاي لازم در اين كار و افزايش سود از سوي مهار علفهاي هرز در زمينهاي غير زراعي.

3. ريشه كني

حذف تمامي گياهان زنده مانند: اندامهاي تكثير رويشي و بذر آنها كه به مراتب دشوارتر است. بذر بسياري از علفهاي هرز ممكن است در خاك براي سالها در حالت ركود برجا بماند و با روشهاي متداول از بين نرود. گرچه بيشتر اين اندامها و بذرها را مي توان با سترون كردن و استفاده از متيل برومايد از بين برد ولي بذرهاي ركود يافته نابود نمي شوند و بايد از علفكشهاي پاياي خاك مصرف استفاده كرد.

رده بندي علفهاي هرز

چرخه زندگي و فصل رشد و روشهاي زايندگي گياه تا اندازه اي تعيين كننده روشهاي مهار و يا ريشه كني آن است. در مناطق معتدله علفهاي هرز را به سه گروه بخش مي كنند:

• يكساله

تابستانه: تاج خروس – سلمه تره – دم روباهي.

زمستانه: گندمك – كيسه كشيش – بروموس.

• دوساله

كنگر صحرايي – علف ماهور – برگ بابا آدم.

• چندساله

ساده: گل قاصد – ترشك – بارهنگ.

خزنده: شيرتيغي – قياق – مرغ – پيچك صحرايي.

وجه تمايز علفهاي هرز از باقي گياهان

• قدرت رقابت: تأثير نامطلوب علفهاي هرز بر روي رشد گياهان زراعي را تداخل گويند كه به صورت رقابت مستقيم و يا آليلوپتي (توليد سم) مي باشد.
• زمان جوانه زني: معمولا علفهاي هرز زودتر از گياهان زراعي جوانه مي زنند و به طور كلي گياهي كه زودتر جوانه بزند آب و نور غذا را جذب كرده و با استقرار خود در مكان در رقابت با گياهان ديگر پيشي مي گيرد.
• نحوه رويش: ميزان توسعه ريشه و ارتفاع گياه و سطح برگ و ميزان رشد گياهان بستگي به فاكتورهاي ژنتيكي گياه نيز دارد. علفهاي هرزي كه اين ويژگي را از خود نشان مي دهند در رقابت برترند.
• تراكم: تعداد زياد علف هرز در واحد سطح نسبت به گياه زراعي عامليست كه باعث كاهش شرايط مطلوب مي شود و خسارتهايي دارد كه با تكنولوژي كنترل علف هرز بايد مرتفع گردد.
• آليلوپتي: توليد سم توسط علف هرز پس از نفوذ در خاك نيز مانع رشد طبيعي گياهان مي شود و شيوع آنها را گسترش مي دهد.
• تداوم: توليد بذر زياد، عمر زيادبوته و قدرت گسترش بذر در يكساله ها و اندام رويشي قابل تكثير در چندساله ها عامل بقاء و موفقيت علفهاي هرز و افزايش قدرت توسعه و مقاومت آنهاست.
• بذر: علفهاي هرز بذرهاي زيادي توليد مي كنند كه داراي دوره خواب مي باشند و برخي مدت زياد در خاك مدفون مي مانند و مي توانند ساليان دراز زنده مانده شرايط نامساعد را سپري كنند. در ضمن اين بذرها در مقايسه با بذور زراعي به سختي قابل تشخيص و تفكيك هستند.

عواملي مهم در طبقه بندي و انتخاب علفكشها

·         عكس العمل متفاوت بين گونه هاي گياهي : انتخابي - غير انتخابي.

·         پوشش گياهي و خاك منطقه.

·         نوع تيمار منطقه: سراسري - نواري - موضعي.

·         رمان رشد و نمو گياهان زراعي و علف هرز.

·         بكارگيري در خاك: سطحي - مخلوطي - لايه اي –تزريقي.

·         ارتباط با گياه: سيمپلاست – آپوپلاست – تماسي.

فرمولاسيون علفكشها

علفكشها فرموله مي شوند تا همراه با يك حامل مايع و يا جامد بكار گرفته شوند كه عبارتند از:

1.       محلولهاي آبي و روغني

2.       كنسانتره امولسيون شونده

3.       پودرهاي تر شونده

4.       مايعات و گرانولهاي قابل پراكندگي در آب

5.       قرصها

گزينش گونه فرمولاسيون براي كاربرد، به مصرف ويژه متناسب با گونه هاي مهار شونده، گياه زراعي - ابزار موجود و شرايط محيطي بستگي دارد.